 |
| Sprzęt wspinaczkowy |
|
Liny Karabinki Kości Przyrządy asekuracyjne Pytania |
| Teoria asekuracji |
|
Kluczowe pojęcia Punkty asekuracyjne Stanowiska asekuracyjne Asekuracja ze stanowiska Sztuka prowadzenia Pytania |
| Wspinaczka skałkowa |
|
Wspinaczka sportowa Style przejść klasycznych Pytania |
| Załączniki |
|
Porównanie skal trudności Węzły |
Na stanowisku oddolnym siły, którymi obciążamy punkty działać mogą zarówno w dół (kiedy np. lecący partner bez żadnego przelotu spadnie pod stanowisko szarpiąc asekurującego w dół), jak i w górę (podczas odpadnięcia partnera, kiedy wyrwie nas do góry). Stąd obydwa punkty na stanowisku (o sposobie budowy stanowisk za chwilę) muszą być punktami wielokierunkowymi.
Na stanowisku odgórnym siły działają jedynie w dół (zarówno obciążanie stanowiska przez asekurującego, jak i obciążenie liny przez partnera). Dlatego stanowisko takie może składać się z punktów kierunkowych pracujących w dół.
W praktyce, jednak, najczęściej stanowisko odgórne przejmuje funkcję stanowiska oddolnego przy prowadzeniu następnego wyciągu. Stąd, aby nie tracić czasu na przebudowę, wszystkie stanowiska budujemy tak aby mogły one przejąć rolę stanowiska oddolnego, a więc jako wielokierunkowe. Wyjątkiem może być ostatnie stanowisko na ostatnim wyciągu.
Budowa stanowiska
Stanowisko zawsze budujemy z dwóch (co najmniej) punktów asekuracyjnych, które łączymy ze sobą w określony sposób. Obydwa punkty muszą być punktami wielokierunkowymi czyli mieć zdolność przenoszenia obciążeń zarówno na dół jak i do góry. Po połączeniu punktów powstaje tzw. punkt centralny w którym znajduje się karabinek zakręcany lub HMS. Koniecznie musi to być karabinek z blokadą gdyż jest to najważniejszy poza przyrządem asekuracyjnym punkt naszego układu, nie możemy narażać go więc na potencjalne uchylenie ramienia bo wówczas jego wytrzymałość bardzo spada. Do punktu centralnego dopinamy auto wykorzystując linę do której jesteśmy dowiązani. Lina dzięki swojej elastyczności dodatkowo chroni asekuranta przed wystąpieniem dużych sił skierowanych na jego ciało w trakcie wyłapywania ciężkiego lotu partnera. Najlepszym węzłem do autoasekuracji jest wyblinka, która daje nam możliwość wyregulowania długości liny bez konieczności wypinania się z karabinka centralnego.Zakładanie stanowiska z dwóch punktów nie jest żelazną regułą. Jeżeli mamy do dyspozycji stare, grube drzewo czy blok skalny ważący kilka ton - można założyć stanowisko z jednego punktu. W każdym przypadku kąt utworzony przez pętle wpięte do punktów asekuracyjnych na stanowisku powinien mieć 60 stopni. Takie połączenie zapewnia równomierne rozkładanie się sił na poszczególne punkty mniej więcej po 50%. Za granicę bezpieczeństwa przyjmuje się kąt 90 stopni. Dotyczy to również stanowisk budowanych z bloku skalnego czy drzewa. Kąt utworzony przez pętlę lub linę narzuconą na blok skalny powinien mieć ok. 60 stopni, a nigdy nie więcej niż 90.
Długość auta: Na stanowisku odgórnym auto może być długie tylko wtedy gdy jest naprężone i gdy mamy gwarancję, że kierunek szarpnięcia będzie dokładnie pokrywał się z przebiegiem autoasekuracyjnego odcinka liny. Długie auto jest wręcz pożądane na piarżystych tarasach czy trawnikach (w górach) kiedy punkty są zamocowane w oparciu o silnie cofniętą ścianę, a my chcemy mieć kontakt wzrokowy i słuchowy z partnerem podążającym do nas z dołu. W przypadku stanowiska oddolnego auto powinno być jak najkrótsze. Udary powstające w trakcie wyłapywania lotu mogą miotać asekurantem po skale jeśli będzie ono zbyt długie. Istnieje jednak wyjątek. Jeżeli nie mamy możliwości założenia punktów wielokierunkowych, a mamy do dyspozycji np. tylko jeden blok skalny na który możemy zarzucić pętlę wówczas długie auto może okazać się jedynym ratunkiem przed zniszczeniem stanowiska.
Podział Stanowiska samonastawne
Chyba najlepszym sposobem połączenia punktów jest połączenie samonastawne. Połączenie to zapewnia równomierny rozkład sił na poszczególne punkty. Warunkiem zastosowania połączenia samonastawnego jest to aby punkty były jednakowo mocne. Nie połączymy zatem w samonastawny sposób pancernego haka i punktu z małego rocksa. Łączyć samonastawnie zaleca się również punkty tak samo...słabe. Dlaczego? Dzięki równemu rozłożeniu obciążeń udarowych (mniej więcej po 50% na każdy) jest szansa, że w trakcie próby krytycznej takie łączenie utrzyma lepiej niż gdyby każdy z punktów miał pracować niezależnie. Punkty łączymy za pomocą taśmy złożonej w precel w który wpinamy karabinek HMS (nasz punkt centralny).
Stanowisko samonastawne ma swoje zalety, ma też wady. Niewątpliwą zaletą tego łączenia jest szybkość, prostota i wygoda montażu. Działa ono we wszystkich kierunkach bez względu na to w którą stronę szarpie asekurującego i niemal idealnie równo dzieli obciążenie punktu centralnego na poszczególne gałęzie stanowiska. Do zakładania wystarczy jedna taśma lub kevlar (dynema, spectra). Możemy również założyć stanowisko samonastawne z liny. Stanowisko takie ma też wady. Kiedy jeden z punktów ulegnie zerwaniu drugi punkt poddawany jest obciążeniu przewyższającemu to, które doprowadziło do zniszczenia pierwszego. Po wyrwaniu jednego z punktów następuje wydłużenie autoasekuracji, które może doprowadzić do utraty kontroli nad hamowaniem lecącego partnera (asekurujący jest miotany po skale). Pewnym rozwiązaniem jest wówczas zastosowanie tzw. skróconej samonastawności, która w pewnym stopniu zabezpiecza nas przed takim wydłużeniem. Należy wtedy po jednej lub obu stronach pętli zawiązać kluczkę, która skróci pętlę biorącą udział w samonastawności stanowiska.
Podsumowując - stanowisko samonastawne jest jak najbardziej polecane jeśli dysponujemy punktami o takiej samej wytrzymałości (2 ringi, 2 spity, 2 haki, 2 świetne kostki, 2 atomowe ucha skalne).
| Samonastawne z pętli zwykłe | skrócone |
Samonastawne z 3 punktów
  
Stosujemy kiedy trzy tak samo dobre punkty znajdują się obok siebie. Przepinamy linę przez wszystkie punkty i łączymy tak jak to obrazuja zdjęcia, nie zapominając o 'precelkach'. | |
Samonastawne z liny
  
Odmierzamy odpowiednio długie auto, zawiązujemy na linie petlę za pomocą kluczki i przepinamy pętle przez oba punkty. Traktujemy pętlę z liny tak samo jak pętlę z taśmy - tworzymy stanowisko z 'preclem' a do punktu centralnego wpinamy za pomocą wyblinki auto, regulujac odpowiednio jego długość. |
|
Samonastawne angielskie
 
Zamiast środkowej wyblinki przepinamy jedynie linę przez karabinek HMS. |
|
W przypadku punktów o różnej wytrzymałości łączymy je kierunkowo. A zatem mając do dyspozycji ringa i kostkę zdecydowanie lepiej tak właśnie je połączyć. Połączenie kierunkowe wymaga wyregulowania długości taśm tak, aby były one równo naprężone. Generalnie chodzi o to aby zabezpieczyć się przed wydłużeniem auta na wypadek zerwania jednego z punktów. Każdy punkt pracuje tutaj w jedną ściśle określoną stronę dlatego ważną rzeczą jest odpowiednie wyregulowanie poszczególnych gałęzi stanowiska w zależności od kierunku potencjalnego udaru. To niestety nie jest łatwe. Najczęściej kierunek pracy stanowiska określa się na podstawie położenia pierwszego przelotu - w jego stronę właśnie będzie nas szarpać. Jeżeli ów kierunek określimy nieprawidłowo wówczas naprężony jest tylko jeden punkt, a więc trudno tu mówić o jakiejkolwiek współpracy punktów stanowiskowych.
Ostatnio coraz powszechniej stosowanym standardem, zwłaszcza w górach, jest używanie łączenia kierunkowego. Dlaczego? Otóż często w dużej ścianie zastajemy sporo stałych haków, starych, zaklinowanych kostek i innego żelastwa. Ciężko wykorzystując takie punkty, czy nawet wbijając własne 2 haki, stwierdzić jednoznacznie, że mają taką samą wytrzymałość i połączyć je samonastawnie. Czym zaś grozi takie połączenie punktów o różnej wytrzymałości - już wiemy.
Nie bójmy się więc łączeń kierunkowych. Niestety jak wszystko tak również to połączenie nie jest idealne. Jeżeli w trakcie hamowania odpadnięcia będziemy "rzucani" po skale i auto będzie pracować w różne strony, niestety stanowisko przestanie działać idealnie.
Przykłady:
Kierunkowe z dwóch lub więcej pętli (alternatywne)  |
||
| Quasi wyrównawcze motylek |
kluczka |
wyblinka |
| Angielskie
|
||
Warto pamiętać o tym, że punkty nie współpracują tu zbytnio ze sobą, każdy następny przejmuje obciążenie po destrukcji poprzednika. W pierwszym rzędzie dopinamy się do punktu najmocniejszego, później do słabszych.
Przykłady:
| Stanowisko szeregowe w szczelinie poziomej |
w szczelinie pionowej |
Przykłady:
| Połączenie stanowiska angielskiego z samonastawnym
|
Może się zdarzyć, że w ścianie mamy do dyspozycji 3 punkty, 2 o takiej samej wytrzymałości i jeden słabszy. Wtedy można wykorzystać takie połączenie dwóch rodzajów stanowisk-punkty tak samo mocne można połączyć samonastawnie, a do gorszego dopiąć się "po angielsku". |
| Połączenie stanowiska szeregowego z quasi wyrównawczym z wyblinką
|
Mając do dyspozycji 3 punkty o różnej wytrzymałości można połączyć je właśnie tak. Może się zdarzyć, że nie mamy do dyspozycji 3 pętli, którymi moglibyśmy połączyć te punkty oddzielnie w jeden punkt centralny. Wtedy łączenie 2 punktów jedną pętlą i dodatkowo liną szeregowo może okazać się bardzo wygodne. |
Pętla na drzewie
krawat |
podwójnie |
Lina na bloku
pętla z liny   |
angielskie  |
dwie wyblinki |
| Copyright (c) 2007 Centrum Wspinania VERTIGO, Kobylany 81, 32-082 Bolechowice, tel. 0601631838, e-mail: krozbicki@wspinanievertigo.com |